O Popielu. Historia prawdziwa

Podczas zwyklej orki spod kujawskiej ziemi wydobywa sie przedmiot, którego nie da sie latwo nazwac. Nie wyglada jak zabytek. Nie zachowuje sie jak metal. Nie nosi sladów czasu, choc musial lezec pod ziemia dluzej, niz pozwalalaby na to zwykla historia jednego pola. W jego wnetrzu znajduje sie zapis. Krótki, suchy, niepokojacy. Zaczyna sie od slów: "Ja, Falkon, kupiec.". Tak rozpoczyna sie sledztwo, które prowadzi od wspólczesnych laboratoriów, archiwów i instytucji ku swiatu nad Goplem - do czasu Popiela, Piasta, milczacej starszyzny, narastajacego leku i wladzy, która krok po kroku odrywa sie od wspólnoty.
Nina Sikorska, archeolozka przyzwyczajona do ostroznosci, wie, ze znalezisko nie moze zostac zbyt szybko nazwane. Kazde przedwczesne zdanie moze je zafalszowac. Kazda instytucja bedzie chciala wlaczyc odkrycie do wlasnego porzadku. Kazda legenda czeka, by pochlonac fakt i przerobic go na wygodna opowiesc. A jednak glos zapisany w tajemniczym cylindrze nie pozwala milczec. Falkon, kupiec przybyly z poludnia, trafia do grodu nad jeziorem nie jako bohater legendy, lecz jako uwazny swiadek.
Czlowiek drogi, handlu, jezyków i rachunku zysków szybko rozpoznaje, ze w domu Popiela dzieje sie cos grozniejszego niz zwykla walka o wladze. Najpierw zmienia sie jezyk. Potem uklad miejsc przy stole. Potem gest staje sie prawem. Wreszcie caly dwór zaczyna chorowac na lek, podejrzliwosc i nierówna miare ludzi. W tej opowiesci myszy nie sa tylko basniowa kara, a Piast nie pojawia sie jako prosty ludowy wybawca.
Popiel nie jest jedynie zlym wladca z kroniki. Gerda nie jest ozdoba dworu. Falkon zas nie jest tylko cudzoziemcem, który przypadkiem zobaczyl za duzo. Kazda z tych postaci uczestniczy w procesie, w którym rzeczywistosc zamienia sie w mit, a mit zaczyna udawac jedyna mozliwa prawde. O Popielu. Historia prawdziwa to powiesc o pamieci miejsca, o poczatkach wladzy i o tym, jak latwo historia zostaje przejeta przez tych, którzy potrafia mówic najglosniej.
To takze opowiesc o badaczach próbujacych ocalic zlozonosc tam, gdzie wszyscy domagaja sie prostego komunikatu, efektownego odkrycia i jednej wersji wydarzen. Miedzy archeologiczna zagadka, politycznym naciskiem, dawnym zapisem i krajobrazem Gopla rozgrywa sie historia o tym, co zostaje pod ziemia, pod woda, pod legenda i pod oficjalna narracja. Czy prawda o Popielu moze jeszcze zostac uslyszana?A moze kazda "historia prawdziwa" zaczyna sie dopiero wtedy, gdy przestajemy wierzyc w latwosc opowiesci, która znamy od dziecinstwa?