Savas Bozbel

Insanligin en eski hikâyelerinden biri, hukuk ile iktidarin hikâyesidir. Bu iki kavram, tarih boyunca kâh kol kola yürümüs, kâh birbirinin bogazina sarilmis, kâh ayni kilicin iki kenari olmustur. Hukukun olmadigi yerde ik-tidar zorbaliga, iktidarin olmadigi yerde hukuk yalnizca güzel bir temenni olarak kalir; iktidar hukuku üretir, ama hukuk da iktidari sinirlamak için dogmustur. Bu paradoks, Hammurabi'nin dikilitasina kazinan ilk yasa-lardan günümüzün anayasa mahkemelerine kadar de-gismemistir.
Yasa koyan da, yasayi uygulayan da, yasayi yorumlayan da nihayetinde insandir - ve insan, hem hukukun kaynagi hem de onun en büyük tehdididir. Mahkeme salonu, bu ezelî düellonun sahnesidir. Burada bir tarafta - yani sanik kürsüsünde - çogu zaman bir birey, bir vicdan, bir düsünce, bir ses durur. Karsi taraf-ta ise - yani yargiç kürsüsünde - yalnizca bir hâkim degil, çogu zaman bütün bir devlet akli, bütün bir hukukî mimari, bütün bir tarihsel öfke ya da intikam oturur.
Bazen bu sahnede iktidar, hukukun kürsüsüne oturur ve onu kendi ideolojisinin sözcüsü yapar; bazen de hukuk, iktidarin diktatörlügüne karsi ayaga kalkar ve onu kendi standartlarina çagirir. Bu iki olasilik arasindaki gerilim, kitabin her sayfasinda nefes alir. Elinizdeki bu çalisma, Kitap, insanlik tarihinin en çarpici 46 yargilamasini hukuki, siyasi ve felsefi boyutlariyla ele aliyor. MÖ 399'da Atina'da Sokrates'in baldiran zehriyle biten durusmasindan günümüze uzanan bu davalar, tek bir ortak paydada bulusuyor: iktidarin hukuku araçsallastirmasi ya da hukukun iktidara karsi direnisi.
Eser, Jeanne d'Arc'tan Dreyfus'a, Nürnberg'den Mandela'ya, Yassiada'dan Seyit Riza'ya uzanan genis bir cografya ve zaman diliminde; her davayi tarihsel baglami, hukuki analizi ve karsilastirmali perspektifiyle derinlemesine inceliyor.