Aleksandër Duma

Ali Pasha: Luani i Janinës në sytë e DumasëNë qendër të këtij vëllimi që mbani në duar qëndron figura e Ali Pashë Tepelenës. Për lexuesin shqiptar, Ali Pasha është një figurë komplekse, një ndërthurje e historisë kombëtare, folklorit dhe politikës së kohës. Por, si e shihte gjeniu francez këtë pashà të Ballkanit?Për Dumanë, Ali Pasha ishte mishërimi i "despotit oriental" - karizmatik, i pamëshirshëm, strateg gjenial dhe i frikshëm.
Në këtë vepër, Duma gjurmon ngritjen e Aliut nga një fillim i vështirë deri në marrjen e kontrollit të Janinës dhe Epirit, duke përshkruar me detaje të imta luftërat e tij kundër Suliotëve, marrëdhëniet me Napoleonin dhe Anglinë, si dhe fundin e tij tragjik e madhështor në ishullin e Liqenit të Janinës. Është me rëndësi të veçantë të theksohet se ky tregim historik shërbeu si "lëndë e parë" për një nga linjat më të rëndësishme të Kontit të Monte Kristos.
Tradhtia që i bëhet Ali Pashës nga oficeri francez Fernand Mondego dhe fati i vajzës së tij, Haidesë, janë kolona vertebrale e hakmarrjes së Edmond Dantesit. Nëpërmjet këtij përkthimi, lexuesi shqiptar ka mundësinë të shohë Ali Pashën jo vetëm përmes syve të historisë sonë, por përmes penës së njërit prej tregimtarëve më të mëdhenj të botës. Duma na sjell një Ali Pashë të gjallë, të egër dhe të paharrueshëm, një figurë që edhe në krimet e tij, mbetet "i famshëm".